Media społecznościowe na stałe weszły do naszej codzienności. Towarzyszą nam w pracy, w domu i w chwilach odpoczynku. Od poranka do późnej nocy potrafimy klikać w wyświetlane wiadomości, często bez refleksji nad tym, jak bardzo wpływa to na nasze emocje i koncentrację. Z czasem granica między świadomym korzystaniem a automatycznym nawykiem zaczyna się zacierać, a umysł pozostaje w stanie ciągłego pobudzenia.
Jak social media wpływają na zdrowie psychiczne?
Media społecznościowe mają swoje dobre strony. Przede wszystkim ułatwiają komunikację, pozwalają utrzymywać relacje na odległość, są źródłem wiedzy, inspiracji i wsparcia, a także ważnym narzędziem w biznesie. Korzystanie z social mediów może więc przynosić wiele korzyści. Jeśli jednak zaczynają dominować nad innymi obszarami życia i wypełniać każdą wolną chwilę, stają się problemem. Mechanizmy działania platform opierają się na stałej stymulacji dopaminowej. Każde powiadomienie, polubienie czy nowa treść daje krótkotrwałe poczucie przyjemności i zachęca do kolejnego „scrolla”. Z czasem mózg przyzwyczaja się do tego poziomu pobudzenia, a brak telefonu w zasięgu ręki zaczyna wywoływać niepokój, rozdrażnienie lub poczucie pustki.
Dodatkowym obciążeniem jest treść, z którą stykamy się na co dzień. Czytanie kolejnych informacji o morderstwach, klęskach żywiołowych czy napięciach politycznych bywa niezwykle wyczerpujące emocjonalnie. Do tego dochodzą napięte dyskusje w komentarzach, hejt, publiczne wyśmiewanie innych, nieprzyjemne opinie internautów oraz zjawisko tzw. virtue signalingu, czyli ostentacyjnego manifestowania własnej moralnej wyższości. Nieustanne porównywanie się z wyidealizowanym życiem innych użytkowników stopniowo obniża samoocenę i zniekształca obraz rzeczywistości.
Objawy przeciążenia związane z korzystaniem z social mediów
Coraz więcej osób zauważa, że korzystanie z mediów społecznościowych zaczyna wymykać się spod kontroli. Pojawiają się trudności z koncentracją, częste i automatyczne sięganie po telefon, problemy ze snem oraz narastające poczucie niepokoju. Towarzyszą temu drażliwość, zmęczenie psychiczne, spadek motywacji oraz stopniowe wycofywanie się z realnych relacji.Często dochodzi również do nasilonego porównywania się z innymi i poczucia bycia „gorszym”, niewystarczającym lub niewidocznym, co wyraźnie obciąża emocje. U części osób rozwija się FOMO – lęk przed tym, że coś ważnego ich ominie, jeśli choć na chwilę znikną z sieci.
W efekcie coraz trudniej odpocząć po wyczerpującej pracy, skupić się na własnych potrzebach i funkcjonować bez ciągłego sprawdzania mediów społecznościowych. Nadmierne wpatrywanie się w ekran wpływa także na układ nerwowy i jakość snu. Niebieskie światło hamuje wydzielanie melatoniny, a emocjonalnie angażujące treści oglądane przed snem utrzymują mózg w stanie pobudzenia. Sen staje się płytszy i mniej regenerujący, a zmęczenie narasta z dnia na dzień. W takich sytuacjach sama przerwa od social mediów nie zawsze jest wystarczająca.
Kiedy i gdzie szukać pomocy – jak wygląda wsparcie specjalisty
Jeśli zauważasz, że korzystanie z mediów społecznościowych realnie pogarsza Twoje samopoczucie, relacje, sen lub funkcjonowanie w pracy, warto rozważyć kontakt ze specjalistą. Wizyta u psychologa lub psychoterapeuty nie jest powodem do wstydu, lecz wyrazem troski o własne zdrowie i chęci odzyskania kontroli nad swoim życiem.Terapia w takim przypadku nie polega na zakazie korzystania z internetu, ale na zrozumieniu mechanizmów stojących za nadmiernym korzystaniem z mediów.
Specjalista pomaga zrozumieć, jakie emocje sprawiają, że ciągle sięgamy po telefon i jesteśmy online. Uczy, jak lepiej radzić sobie ze stresem i napięciem oraz jak stopniowo wprowadzać zdrowsze nawyki. Ważną częścią terapii jest także wzmacnianie poczucia własnej wartości, nauka stawiania granic i odbudowywanie prawdziwych, bezpośrednich relacji z innymi ludźmi.W poradniach zdrowia psychicznego oraz gabinetach prywatnych można otrzymać realne i skuteczne wsparcie. Warto pamiętać, że wczesna reakcja pozwala uniknąć pogłębiania się objawów takich jak depresja, zaburzenia lękowe czy chroniczne wyczerpanie psychiczne.
Podsumowanie
Przerwa od social mediów jest realną potrzebą każdego, kto spędza w nich długie godziny. Pozwala się wyciszyć i odzyskać wewnętrzny spokój, który na co dzień bywa zagłuszany przez nadmiar bodźców i informacji. Daje przestrzeń, by lepiej wsłuchać się w siebie i swoje potrzeby oraz skupić się na tym, co naprawdę dzieje się wokół nas. Nawet krótka przerwa od mediów społecznościowych może poprawić koncentrację, sen i samopoczucie, pokazując, że to my mamy wpływ na sposób i czas korzystania z technologii.
Arkadiusz Malanowski
Źródła:
Manfred Spitzer, Cyfrowa demencja – Wydawnictwo Naukowe PWN
Ogonowska Agnieszka Uzależnienia medialne. Uwarunkowania, leczenie, profilaktyka Wydawnictwo Edukacyjne
