Zakupy na raty pozwalają rozłożyć większy wydatek na kilka lub kilkanaście miesięcy. Przed podpisaniem umowy warto jednak sprawdzić, ile wyniesie suma wszystkich wpłat i kto faktycznie finansuje zakup. To ważne także po wyjściu ze sklepu. Jeśli pralka się zepsuje, reklamację składa się sprzedawcy. Jeśli zaś bank naliczy opłatę, której nie przewiduje umowa, zgłoszenie należy skierować do banku. Od rodzaju finansowania zależy też, co stanie się z ratami po zwrocie towaru.
Z kim zawiera się umowę przy zakupie na raty?
Przy kasie lub w sklepie internetowym często zawiera się dwie umowy. Pierwsza dotyczy zakupu towaru od sprzedawcy, a druga jego finansowania przez bank lub instytucję pożyczkową. Jeśli środki są przeznaczone wyłącznie na konkretny zakup, a obie umowy spełniają ustawowe warunki powiązania, jest to kredyt wiązany. Przykładem są raty zorganizowane przez sklep na zakup wskazanej w dokumentach lodówki. Finansowanie może mieć też inną formę, na przykład rat płatnych bezpośrednio sprzedawcy, osobnej pożyczki gotówkowej lub limitu na karcie.
Przed podpisaniem warto zapisać, kto sprzedaje towar, kto udziela finansowania i na czyje konto mają trafiać raty. Dobrze też sprawdzić nazwę produktu finansowego. Jeśli zakup uruchamia kartę lub limit kredytowy, spłata ceny towaru może pozostawić umowę o kartę lub limit aktywną. O sposobie jej zamknięcia i ewentualnych opłatach decydują warunki tej umowy.
Jak sprawdzić, czy raty 0% są darmowe?
Oprocentowanie 0% mówi o odsetkach. Całkowity koszt mogą jednak podnieść prowizja, obowiązkowe ubezpieczenie lub inna opłata wymagana do uzyskania kredytu na oferowanych warunkach. Dlatego obok oprocentowania warto sprawdzić RRSO, czyli rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, oraz całkowitą kwotę do zapłaty. RRSO pomaga porównywać finansowanie, a kwota do zapłaty pokazuje koszt w złotych. Przy ocenie całego zakupu należy uwzględnić także ewentualną wpłatę własną i wybrane dodatki.
Jeśli pralka kosztuje 2400 zł, a harmonogram przewiduje 12 rat po 200 zł bez opłat, za finansowanie nie płaci się dodatkowo. Gdy do każdej raty doliczono 15 zł za wybraną ochronę, łączny wydatek rośnie do 2580 zł. Warto poprosić o kalkulację bez dodatków i sprawdzić, czy można je odznaczyć przed zawarciem umowy. Dobrze też porównać cenę tego samego modelu w innych sklepach. Nawet bezpłatne finansowanie może dotyczyć towaru, który gdzie indziej kosztuje mniej.
Jakie zapisy umowy ratalnej sprawdzić przed podpisaniem?
Przy kredycie konsumenckim objętym ustawą warto porównać formularz informacyjny i projekt umowy z ofertą widoczną przy zakupie. Szczególnie ważne są liczba i wysokość rat, data pierwszej spłaty oraz sposób naliczania odsetek i opłat. Jeśli oprocentowanie jest zmienne, trzeba ustalić, kiedy i na jakiej podstawie może wzrosnąć. Przy promocji „pierwsza rata za trzy miesiące” warto sprawdzić, czy odroczenie zmienia całkowity koszt i kiedy przypada ostatnia płatność.
Warto też przeczytać zasady dotyczące spóźnienia ze spłatą oraz sprawdzić, czy zaznaczono zgodę na dodatkową usługę, ubezpieczenie lub kartę. Umowę, harmonogram, potwierdzenie zamówienia i warunki promocji najlepiej zapisać od razu. Przy sporze o dodatkową opłatę łatwiej wtedy ustalić, co zaakceptowano w dniu zakupu.
Czy można oddać towar kupiony na raty?
Przy zakupie przez internet konsument ma co do zasady 14 dni od otrzymania towaru na odstąpienie od umowy sprzedaży bez podawania przyczyny. Od tej zasady są wyjątki, między innymi dla rzeczy wykonanych według specyfikacji kupującego. Skuteczne ustawowe odstąpienie od zakupu działa również wobec kredytu wiązanego, który go finansował. Warto przesłać kredytodawcy potwierdzenie odstąpienia i poprosić o informację, jak rozliczy wpłacone już raty. Przy osobnej pożyczce gotówkowej samo oddanie towaru nie kończy umowy pożyczki.
W sklepie stacjonarnym zwrot sprawnego towaru z powodu zmiany zdania zależy od zasad przyjętych przez sprzedawcę. Niektóre sklepy dobrowolnie przyjmują zwroty, ale mogą określić osobne warunki dla zakupów ratalnych. Przed oddaniem produktu warto ustalić, czy sklep rozliczy zakup z kredytodawcą i jak zostanie potwierdzone zamknięcie finansowania.
Czy da się odstąpić od samych rat?
Od umowy objętej ustawą o kredycie konsumenckim można co do zasady odstąpić w ciągu 14 dni od jej zawarcia, także gdy podpisano ją w sklepie. Jeżeli w umowie brakowało wymaganych ustawą informacji, termin liczy się od ich uzupełnienia. Przy zwykłym kredycie wypłaconym konsumentowi kwotę kredytu wraz z należnymi odsetkami trzeba zwrócić najpóźniej w ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia. Gdy przy kredycie wiązanym pieniądze trafiły do sklepu, ustawa przewiduje odrębny sposób rozliczenia między sprzedawcą a kredytodawcą. Przy finansowaniu faktycznie bez odsetek i innych kosztów uprawnienia warto sprawdzić w umowie, ponieważ ustawa wyłącza z zakresu stosowania takie umowy.
Odstąpienie od finansowania może pozostawić w mocy obowiązek zapłaty za towar. Jeśli sklep stacjonarny wydał już laptop, a kupujący rezygnuje tylko z kredytu wiązanego, sklep może nadal żądać ceny. Umowa sprzedaży w tej sytuacji wygasa, jeśli konsument niezwłocznie zwróci towar, a sklep go przyjmie na zasadach uzgodnionych w umowie. Przed wysłaniem oświadczenia warto więc ustalić, czy zakup ma zostać utrzymany i w jaki sposób zostanie rozliczony.
Czy wcześniejsza spłata obniża koszt kredytu?
Kredyt konsumencki objęty ustawą można spłacić wcześniej w całości lub w części. Po wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu ulega odpowiedniemu obniżeniu o koszty przypadające na skrócony okres, nawet jeśli pobrano je z góry. Dotyczy to również prowizji uwzględnionej w całkowitym koszcie kredytu. Po spłacie całości kredytodawca ma 14 dni na rozliczenie umowy.
Przed przelewem warto sprawdzić aktualną kwotę do całkowitej spłaty oraz instrukcję nadpłaty. Po rozliczeniu dobrze zachować potwierdzenie zamknięcia kredytu i zestawienie zwróconych kosztów. Jeśli raty były rzeczywiście bezpłatne, odsetki czy prowizja nie pojawią się w rozliczeniu, ponieważ wcześniej ich nie pobrano.
Jak reklamować towar kupiony na raty?
Jeśli zakupiony produkt jest niezgodny z umową, reklamację składa się sprzedawcy. Dotyczy to m.in. urządzenia, które nie działa, ma inne parametry niż podano w ofercie albo zostało dostarczone bez uzgodnionego wyposażenia. Odpowiedzialność sprzedawcy trwa co do zasady dwa lata od wydania towaru. Do złożenia reklamacji przydaje się dowód zakupu, np. faktura, potwierdzenie zamówienia lub inny dokument pozwalający ustalić, u kogo i kiedy kupiono produkt. Paragon jest jednym z możliwych dowodów.
Konsument może żądać naprawy lub wymiany. Sprzedawca wykonuje ją na swój koszt, w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności dla klienta. W określonych sytuacjach można żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy. Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy sprzedawca odmówił doprowadzenia towaru do zgodności z umową lub problem utrzymuje się mimo próby naprawy. Przy istotnej niezgodności można od razu skorzystać z obniżenia ceny albo odstąpienia. Sprzedawca ma co do zasady 14 dni od otrzymania reklamacji na odpowiedź. Brak odpowiedzi w terminie oznacza uznanie reklamacji. Termin na odpowiedź i czas potrzebny na naprawę to odrębne kwestie.
Czy podczas reklamacji trzeba płacić raty?
Jeśli raty wynikają z odrębnej umowy z bankiem, samo złożenie reklamacji w sklepie nie zawiesza harmonogramu spłaty. Gdy sprzedawca wymienia sprzęt lub go naprawia, finansowanie co do zasady jest nadal spłacane. Jeżeli reklamacja kończy się skutecznym odstąpieniem od sprzedaży, należy przekazać kredytodawcy dokument potwierdzający przebieg sprawy i ustalić rozliczenie kredytu wiązanego, w tym wpłaconych rat.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy część ceny pozostaje do zapłaty bezpośrednio sprzedawcy. Dochodząc roszczeń z tytułu niezgodności towaru z umową, konsument może powstrzymać się z zapłatą pozostałej ceny do czasu wykonania przez sprzedawcę jego obowiązków. To uprawnienie dotyczy ceny należnej sprzedawcy. Przed wstrzymaniem płatności warto więc sprawdzić, czy dana rata jest częścią ceny sprzedaży, czy spłatą osobnego kredytu.
Kiedy reklamację kieruje się do kredytodawcy?
Zawyżona rata, prowizja naliczona wbrew umowie lub błędne rozliczenie wcześniejszej spłaty to sprawy dla banku albo innego kredytodawcy. W zgłoszeniu warto wskazać numer umowy, zakwestionowaną kwotę i oczekiwany sposób rozliczenia. Instytucja finansowa ma co do zasady 30 dni na odpowiedź. W szczególnie skomplikowanej sprawie termin może wydłużyć do 60 dni, jeśli poinformuje o tym klienta i wyjaśni przyczynę. Po przejściu postępowania reklamacyjnego można zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego.
Przy kredycie wiązanym istnieje również możliwość dochodzenia roszczeń od kredytodawcy, gdy sprzedawca nie wykonał lub nienależycie wykonał zobowiązanie, a żądanie jego wykonania skierowane do sprzedawcy okazało się nieskuteczne. Odpowiedzialność kredytodawcy jest ograniczona do kwoty udzielonego kredytu. Dlatego warto zachować pierwsze zgłoszenie do sklepu, odpowiedź sprzedawcy i dokumenty zakupu. W sporze dotyczącym sprzedaży lub reklamacji towaru pomoc można uzyskać także u miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów.
Dawid Wronka





